Kobiety na Bliskim Wschodzie doświadczają przemocy w internecie częściej niż wynosi średnia światowa, a narzędzia oparte na sztucznej inteligencji jeszcze pogłębiają ten problem. Z danych UN Women wynika, że w regionie zetknęło się z nią 68% kobiet, a niemal wszystkie widziały ją w sieci.
Skala problemu
Na całym świecie z nękaniem w internecie styka się według różnych badań od 40 do 60% kobiet, a 65% było jego świadkami. Metodologie ankiet się różnią, ale dane z Bliskiego Wschodu są wyraźnie wyższe. Fundusz Ludnościowy ONZ (UNFPA) opisuje przemoc ułatwioną przez technologię jako szkodliwe działania popełniane, wspierane lub nasilane przez narzędzia cyfrowe wobec osoby z powodu jej płci.
Z badania UN Women z 2025 roku wynika, że 49% kobiet korzystających z internetu w regionie nie czuje się bezpiecznie. Wśród aktywistek, dziennikarek i polityczek odsetek ten sięga prawie 70%.
Irakijska dziennikarka Kholoud al-Ameri, redaktorka serwisu informacyjnego, mówi, że koleżanki po fachu regularnie dostają wiadomości od mężczyzn, którzy chcą „tylko porozmawiać” albo dodać je do znajomych. Zwykle radzi im, by po prostu blokowały takie osoby. Syryjska aktywistka Yaman Amer, która pisze o prawach kobiet, dostaje setki krytycznych komentarzy. Jak opowiada, z tysiąca obraźliwych komentarzy jeden czy dwa są tak wulgarne lub groźne, że je zgłasza.
Jak AI ułatwia nadużycia
UN Women ostrzega, że AI może wzmacniać nadużycia przez rozpowszechnianie ukierunkowanej dezinformacji oraz tworzenie zmanipulowanych zdjęć i pornograficznych deepfake’ów. Około jedna czwarta kobiet, które doświadczyły przemocy online w związku z pracą, wskazała nadużycia generowane lub nasilane przez AI.
Siddharth Venkataramakrishnan z londyńskiego Institute for Strategic Dialogue zwraca uwagę, że szkodliwe treści można dziś produkować masowo i precyzyjnie wymierzać w konkretne osoby. Cel ataków przesuwa się przy tym od celebrytów do zwykłych ludzi. Badacz analizował sytuację z początku 2026 roku, gdy chatbot Grok, należący do firmy Elona Muska, potrafił przerabiać zdjęcia tak, że w pełni ubrana osoba wyglądała na niemal nagą. Po skandalu ograniczono jego funkcje, ale zabezpieczenia w różnych modelach AI są niespójne, a użytkownicy nadal znajdują obejścia.
Na Bliskim Wschodzie taki fałszywy obraz może mieć poważne skutki poza internetem. W czerwcowym raporcie Bank Światowy ocenił, że normy dotyczące honoru, reputacji rodziny i kontroli mężczyzn mogą zamienić cyfrową przemoc w realne konsekwencje.
Brak prawa i wsparcia
Choć część krajów regionu ma przepisy o cyberprzestępczości, większość z nich nie odnosi się do przemocy ze względu na płeć i nie nadąża za nadużyciami z użyciem AI. Według UN Women:
- 36% kobiet usłyszało, że mają ignorować przemoc w sieci,
- 23% obwiniano o to, co je spotkało,
- 12% spotkała za to kara fizyczna ze strony rodziny.
Inne badania pokazują, że tylko około 7% kobiet zgłasza takie sytuacje organom ścigania. Zniechęca je m.in. konieczność pokazywania zseksualizowanych zdjęć i odpowiadania na intymne pytania obcym ludziom. Ofiary najczęściej blokują sprawców, około jedna czwarta zaczyna uważniej wybierać, co publikuje, a 20% usuwa konta lub całkiem odchodzi z mediów społecznościowych.
Sytuację pogarszają konflikty i niestabilność. W Syrii po upadku reżimu Asadów wiele osób ruszyło do mediów społecznościowych, by mówić swobodnie, ale – jak pisze dziennikarka Zaina Erhaim – robi to bez żadnych zabezpieczeń, a aktywistki płacą za to wysoką cenę. W badaniu Syryjskiego Ruchu Politycznego Kobiet, w którym wzięło udział 120 kobiet, większość uczestniczek uznała, że cyfrowe nadużycia służą do uciszania ich. Młodszym aktywistkom kradziono prywatne zdjęcia z mediów społecznościowych i wykorzystywano je przeciwko nim. Organizacja domaga się prawa, które uznałoby przemoc cyfrową za przestępstwo.
Co to oznacza w Polsce i UE
Problem nie dotyczy wyłącznie Bliskiego Wschodu. Fałszywe, wygenerowane przez AI intymne obrazy mogą pojawić się wszędzie tam, gdzie ktoś ma zdjęcie wrzucone do sieci, także w Polsce. Różnica polega głównie na skutkach społecznych i dostępie do ochrony prawnej. W Unii Europejskiej obowiązują już m.in. unijne przepisy o AI, które nakładają obowiązki przejrzystości przy treściach typu deepfake, a dyrektywa o zwalczaniu przemocy wobec kobiet obejmuje także przemoc w internecie. Państwa członkowskie, w tym Polska, mają wdrażać ją do krajowego prawa.
W praktyce, jeśli ktoś padnie ofiarą takiego nękania, warto zabezpieczyć dowody (zrzuty ekranu, adresy stron), zgłosić treści platformie i rozważyć zawiadomienie policji. Pomoc w wielu krajach, także poza Europą, można znaleźć na stronie lila.help, która zbiera sprawdzone infolinie i organizacje wsparcia dla osób doświadczających przemocy ze względu na płeć.
Źródło: DW – „How AI worsens online violence against Middle East women”
